حافظه فعال

 

آنچه که ما یاد می‌گیریم و خاطراتی که برایمان باقی می‌ماند، همه ناشی از عملکرد مکانیسمی به نام حافظه[۱] است. بعضی از این خاطرات و اطلاعات لحظه‌ای هستند و بعضی دیگر مدت‌ها وگاهی برای همیشه در ذهن ما باقی می‌مانند. حافظه انواع مختلفی دارد: حافظه ی حسی(فوری)، حافظه‌ی فعال[۲]، حافظه‌ی کوتاه مدت[۳] و حافظه‌ی بلندمدت[۴]. گاهی برایمان پیش آمده است که از ما سوالی مانند “ساعت چند است” پرسیده‌اند، ما نیز فوراً ساعت را به طرف مقابل گفته‌ایم. درچنین لحظاتی حافظه‌ای که درگیر است حافظه‌ی فعال یا همان حافظه‌ی کاری است که به کمک ما می‌آید.

حافظه‌ی فعال:

حافظه‌ی فعال مجموعه‌ای از فرایندها و مکانیسم‌های درگیر درذخیره‌ی موقتی و دستکاری مطالب می‌باشد. این حافظه، یک منبع شناختی دارای انعطاف را، برای ساپورت پردازش زبان در کاربران ماهر و یادگیری زبان در طول رشد، بازنمایی می‌کند. در واقع درک جملات و متن‌های طولانی‌تر زبان گفتاری و نوشتاری به طور نسبتا مستقل موجب رشد حافظه‌ی فعال می‌شود (۱).

اصطلاح حافظه‌ی فعال به نظر می‌رسد اولین بارتوسط میلر[۵]، گالانتر[۶] و پریبرام[۷] در سال ۱۹۶۰ در کتاب قدیمیشان به نام” برنامه ها و ساختار رفتار[۸]” مطرح شد (۲).

“حافظه كاري يكي از ابعاد حافظه مي‌باشد که مرکز تفکر است. ساختن راهبردهاي جديد، محاسبه‌ی راه حل مسائل رياضي، درک خواندن و غيره همه در حافظه کاري اتفاق مي‌افتد. اطلاعات وارده از حافظه‌ی حسي با اطلاعات ذخيره شده در حافظه‌ی بلندمدت ترکيب و شکل جديدي پيدا مي‌کند (زيگلر[۹]وآليبالي[۱۰]  ۱۳۸۶)”(۳).

مفهوم حافظه فعال چندبخشی[۱۱]را اولین بار بدلی[۱۲]و هیتچ[۱۳]درسال ۱۹۷۴ مطرح کردند. آخرین مدل آنها از ۴عنصرتشکیل شده است. اجراکننده‌ی مرکزی[۱۴] در قلب الگو قرار دارد ومسئول  طیفی از عملکردهای سطح بالا[۱۵] است که عبارتند از کنترل توجه و عملکرد (بدلی،۱۹۹۸)، فعال شدن موقتی حافظه بلند مدت (بدلی،۱۹۹۸)، هماهنگی تکالیف چندگانه (بدلی و همکاران،۱۹۹۱)، وجابجایی بین تکالیف یا استراتژی‌های بازیابی (بدلی،۱۹۹۶).مدار واجی[۱۶] مطالب را به شکل واجی بازنمایی می‌کند که از یک بخش ذخیره‌ای کوتاه مدت با محوشدگی سریع تشکیل شده است. طرح دیداری – فضایی[۱۷] برای نگهداری مطالب فضایی وبینایی اختصاصی شده است. سرانجام حافظه ضمنی[۱۸] (کوتاه مدت رویدادی) ظرفیتی را برای یکپارچه سازی بازنمایی‌های هردو زیرسیستم‌های حافظه کاری وحافظه بلندمدت بصورت کد چندوجهی فراهم می‌سازد (بدلی، ۲۰۰۰)(۱).

داده‌های نوروفیزیولوژیکال پریمات‌ها نشان داد که کورتکس پری فرونتال[۱۹] (PFC) جزء مهم زیرلایه‌ی عصبی برای حافظه‌ی فعال است. در انسان، یافته‌های مربوط به بیماران با آسیب کورتکس فرونتال درگیری این منطقه‌ی مغزی را تائید می‌کند. مطالعات بدست آمده ازPET وFMRI  نیز، شواهد قوی مبنی بر درگیری PFC در تکالیف متنوع حافظه فعال می‌باشد (۴).

اصطلاح حافظه‌ی فعال حداقل در سه شیوه‌ی متفاوت، در بخش‌های مختلف علم شناختی[۲۰] مطرح شده است که عبارتند از: روانشناسی شناختی[۲۱]، یادگیری حیوان آزمایشگاهی[۲۲] و هوش مصنوعی[۲۳](۵).

اختلافات فردی حافظه ی فعال و خواندن:

اختلافات فردی در درک خواندن ممکن است اختلافات در ظرفیت حافظه‌ی فعال، مخصوصا تفاوت در عملکردهای ذخیره‌ای و پردازشش را منعکس کند. فرایند پردازشی خواننده ضعیف، ممکن است ناکافی باشد واین میزان اطلاعات اضافی که می‌تواند درحافظه‌ی فعال نگهداری شود را کم می‌کند. مطابق با تعدادی از تئوری‌ها، ظرفیت حافظه‌ی فعال نقش حیاتی در درک خواندن دارد، به گونه‌ای که حافظه‌ی فعال راهی برای ارجاع به قسمت فعال‌تر سیستم پردازش انسان تلقی می‌شود، در حالیکه حافظه‌ی کوتاه مدت به طور سنتی به عنوان یک بافر ذخیره‌ای غیرفعال (منفعل) مطرح بوده است. این حافظه مکانی برای پردازش اجرایی و برای ذخیره اطلاعات بدست آمده‌ی این فرایند می‌باشد(۶).

ظرفیت حافظه‌ی فعال با افزایش سن در طول دوران کودکی افزایش پیدا می‌کند. کودکان کوچک‌تر معمولا ظرفیت خیلی کمی دارند. اما با این وجود باز هم بین افراد مختلف همان سنین اختلاف وجود دارد(۷).

 

[۱]. Memory

[۲]. Working Memory

[۳]. Short-Term Memory

[۴]. Long-Term Memory

[۵]. Miller

[۶]. Galanter

[۷]. Pribram

[۸]. Plans and The Structure of Behavior

[۹]. Zigler

[۱۰]. Alibali

[۱۱]. Multicomponent Working Memory

[۱۲]. Baddeley

[۱۳]. Hitch

[۱۴]. Central Executive

[۱۵]. high level function

[۱۶]. Phonological Loop

[۱۷]. Visuo-spatial Sketch

[۱۸]. Episodic Buffer

[۱۹]. Prefrontal cortex

[۲۰]. Cognitive Science

[۲۱].cognitive psychology

[۲۲]. animal learning laboratory

[۲۳]. artificial intelligence

منابع

1. Gaskell MG. The Oxford Handbook of Psycholinguistics. In: Seidenberg Working Memory and Language. New York. Oxford University Press; 2007: 757 – ۷۶۹٫
2. Baddeley A D. Is Working Memory Still Working. EuropeanPsychologist. University of Bristol. UK. 2002;NO(2): 85–۹۷٫
3. قلی‌زاده ز، باباپور ج، رستمی ر، بیرامی م، پورشریفی ح. اثربخشي نوروفيدبک بر حافظه کاري. فصلنامه علمي پژوهشي روانشناسي دانشگاه تبريز. تبریز ۱۳۸۹٫ سال پنجم، شماره ۱۸٫
4. Braver D S, Cohen J, Leigh E, Jonides J, Smith E E, Noll D. A Parametric Study of Prefrontal Cortex Involvement in Human Working Memory.Neuroimage. Pittsburgh, Pennsylvania.Academic Press. 1997; No(5): 49–۶۲٫
5. Baddeley A D. The episodic buffer: The  episodic buffer in working memory.Cognitive Sciences.Bristol UK. Elsevier Science Ltd:2000; Vol(4), NO(11).
6. Daneman M, Carpenter P A. Individual Differences in Working Memory and Reading. Journal of Verbal Learning and Verbal Behavior. Academic Press, Inc. 1980;19: 450-466.
7. GathercoleS E, Alloway T P. Working Memory and Learning.Understanding Working Memory.London. Harcourt Assessment Publications;

ترجمه از :

شهلا فاطمی

کارشناسی ارشد گفتاردرمانی

http://www.speechyar.ir/working-memory/ ‎